Maçtan Sonra Çocuğumuza Ne Söylemeliyiz?

Bazen bir çocuğun futbol sevgisini güçlendiren şey, attığı gol değil; maçtan sonra ailesinden duyduğu tek bir cümledir.

Pazar günü.

Saat 13.30.

Futbol maçı az önce sona erdi.

Çocuğunuz çantasını omzuna takmış, sahanın çıkış kapısına doğru yürüyor.

Üzerinde biraz yorgunluk, biraz heyecan, belki de hayal kırıklığı var.

Siz onu karşılıyorsunuz.

Ve o meşhur soru geliyor:

“Maç nasıl geçti?”

Aslında oldukça sıradan bir soru.

Fakat bu sorunun ardından kurduğumuz cümleler, çocuğumuzun maçı nasıl hatırlayacağını etkileyebilir.

Çünkü çocuklar için futbol yalnızca sahada yaşanan bir deneyim değildir. Maç öncesindeki heyecan, tribünden gelen sesler, antrenörün davranışları ve eve dönüş yolunda ailesiyle yaptığı konuşmalar da bu deneyimin parçalarıdır.

Peki, maçtan sonra nasıl konuşmalıyız?

1. İlk beş dakika: Futbol analizini bir kenara bırakın

Maç bittiğinde çocuğunuz fiziksel ve duygusal olarak yorulmuş olabilir.

Üstelik siz bütün karşılaşmayı dikkatle izlediğiniz için konuşmak istediğiniz pek çok konu bulunabilir.

“Şu pozisyonda neden pas vermedin?”

“İlk yarıda biraz daha koşabilirdin.”

“İkinci golde neden geriye dönmedin?”

Fakat düşünün: Uzun ve yorucu bir günün ardından işten çıktınız. Daha arabanıza biner binmez biri bütün hatalarınızı sıralamaya başladı.

Nasıl hissederdiniz?

Çocuklarımız da benzer duygular yaşayabilir.

Bu yüzden ilk karşılaşma anında teknik analiz yapmak yerine çok daha basit şeyler söyleyebiliriz.

“Seni görmek güzel.”

“Yorulmuş görünüyorsun, su ister misin?”

“Bugün seni izlemekten keyif aldım.”

Ve bazen hiç konuşmadan birlikte yürümek de yeterlidir.

2. Maç kazanıldığında ne söylemeliyiz?

Çocuğunuzun takımı kazandı.

Üstelik kendisi de iki gol attı!

Heyecanla yanınıza koşuyor.

Elbette onu tebrik etmek isteyeceksiniz.

Ancak yalnızca gol ve skor üzerinden konuşmak yerine maçın diğer yönlerini de fark edebilirsiniz.

Örneğin:

“İkinci golünden önce arkadaşına verdiğin pası gördüm.”

“Takım arkadaşlarınla birlikte sevindiğiniz an çok güzeldi.”

“Topu kaybettiğinde yeniden mücadele etmen dikkatimi çekti.”

Bu yaklaşım, çocuğun başarının yalnızca gol atmaktan ibaret olmadığını fark etmesine yardımcı olabilir.

Peki, ne söylememeliyiz?

“İşte benim oğlum, takımın en iyisi sensin!”

“Sen olmasan bu takım kazanamazdı!”

“Diğer çocuklardan çok daha iyisin!”

Bu tür ifadeler iyi niyetle söylenebilir. Ancak çocuğu takım arkadaşlarıyla kıyaslamak veya bütün başarıyı tek bir oyuncuya bağlamak sağlıklı bir takım anlayışı oluşturmaz.

Daha anlamlı bir kutlama şöyle olabilir:

“Bugün çok mutlu görünüyorsun. En çok hangi an hoşuna gitti?”

Böylece çocuğun yaşadığı sevincin nedenini kendi sözleriyle anlatmasına fırsat vermiş oluruz.

3. Maç kaybedildiğinde ne söylemeliyiz?

Belki de ebeveynler için en zor anlardan biridir.

Takım kaybetmiştir.

Çocuğunuz konuşmak istemiyordur.

Kimi çocuklar ağlayabilir, kimileri sessizleşebilir, kimileri de öfkelenebilir.

Bu anda sık kullanılan bazı cümleler vardır:

“Üzülme, alt tarafı maç.”

“Erkek adam ağlamaz.”

“Sen de biraz daha iyi oynasaydın.”

“Önümüzdeki maçı kazanırsınız.”

Fakat bu cümlelerin hiçbiri çocuğun o anda yaşadığı duyguyu tam olarak karşılamayabilir.

Bir çocuk için kaybedilen karşılaşma oldukça önemli olabilir.

Onun üzüntüsünü küçümsemek yerine anlamaya çalışabiliriz.

“Kaybettiğiniz için üzüldüğünü görüyorum.”

“İstersen biraz sonra konuşabiliriz.”

“Bugün istediğin gibi gitmeyen şeyler olmuş olabilir.”

Bazen çocuğun duygusunu değiştirmeye çalışmamak, onun kendisini daha rahat ifade etmesini sağlayabilir.

4. Arabadaki konuşmalar neden önemli?

Maçtan sonraki araba yolculuğu birçok aile için küçük bir futbol stüdyosuna dönüşebilir.

Baba teknik direktör olur.

Anne maç yorumcusu olur.

Arka koltuktaki çocuk ise bütün eleştirileri dinleyen futbolcuya dönüşür.

Aslında eğlenceli bir tablo gibi görünebilir.

Ama çocuk maçın yorgunluğuyla birlikte yeniden değerlendirilmekten rahatsız olabilir.

Özellikle aynı pozisyonun tekrar tekrar konuşulması, hatanın çocuk tarafından olduğundan daha büyük algılanmasına neden olabilir.

Bu nedenle araba yolculuğunu her zaman bir maç analizine dönüştürmemek önemlidir.

Çocuğunuz konuşmak istemiyorsa buna saygı gösterin.

Futbol yerine günün başka konularını da konuşabilirsiniz.

Arkadaşları, okulda yaşadıkları, hafta sonu planları...

Çünkü çocuğunuz yalnızca futbolcu değildir.

Onun futboldan çok daha büyük bir dünyası vardır.

5. En etkili sorular hangileri?

Çocuklara sürekli “Kaç gol attın?” diye sorarsak zamanla futbol deneyimlerini sadece goller üzerinden anlatmaya başlayabilirler.

Bunun yerine daha açık uçlu sorular seçebiliriz.

“Bugün en çok neye eğlendin?”

Çocuğunuzun maçtaki olumlu deneyimlerini hatırlamasını sağlayabilir.

“Sence bugün hangi şeyi daha iyi yaptın?”

Kendi gelişimini fark etmesine yardımcı olabilir.

“Seni şaşırtan bir pozisyon oldu mu?”

Maçla ilgili düşünmesini ve oyunu kendi gözünden anlatmasını sağlayabilir.

“Bir dahaki maçta neyi denemek istersin?”

Küçük gelişim hedefleri belirlemesine yardımcı olabilir.

“Bugün takım arkadaşlarından biri seni mutlu etti mi?”

Futboldaki arkadaşlık ilişkilerini ve takım ruhunu gündeme getirebilir.

Ancak burada da küçük bir ayrıntı var:

Bu soruların tamamını aynı anda sormak zorunda değilsiniz.

Bir ya da iki soru yeterli olabilir.

Hatta bazen çocuğunuzun kendi anlatmaya başlamasını beklemek en iyi seçimdir.

6. Hataları konuşmak yanlış mı?

Elbette hayır.

Futbol öğrenmenin önemli parçalarından biri yapılan hataları fark etmektir.

Ancak hataları konuşmanın zamanı ve biçimi önemlidir.

Diyelim ki çocuğunuz maçta önemli bir gol fırsatını kaçırdı.

Şöyle diyebilirsiniz:

“Son pozisyonda ne düşündüğünü merak ettim. Konuşmak ister misin?”

Çocuğunuz konuşmayı kabul ederse onu dinleyebilirsiniz.

“Kalecinin çıktığını görmedim.” diyebilir.

“Panik yaptım.” diyebilir.

“Pas verecektim ama arkadaşımı göremedim.” diyebilir.

Bunlar öğrenme sürecine dair değerli düşüncelerdir.

Ancak aynı pozisyonu tekrar tekrar anlatmak veya çocuğun yerine sürekli karar vermek onun kendi oyununu değerlendirme becerisini sınırlayabilir.

Gerekli teknik geri bildirimlerin önemli bir bölümü de antrenörün sorumluluğundadır.

Ailenin görevi, ikinci bir teknik direktör olmak zorunda değildir.

7. Çocuğunuz hiç konuşmak istemiyorsa?

Bu durum da oldukça normal olabilir.

Bazı çocuklar maçtan hemen sonra uzun konuşmaları sevmez.

Bazen sessizce eve dönmek, yemek yemek veya başka bir şeyle ilgilenmek isteyebilirler.

Böyle anlarda:

“Bugün konuşmak istemiyorsan sorun değil. İstediğin zaman dinlerim.”

demek yeterli olabilir.

Çocuğun bütün duygularını hemen anlatmak zorunda olmadığını bilmesi önemlidir.

Fakat çocuğunuz uzun süre futbola karşı belirgin kaygı yaşıyor, antrenmanlara gitmekten korkuyor veya sürekli kendisini değersiz hissediyorsa bunun nedenini daha yakından anlamak gerekir.

8. Bir maç sonrası konuşma örneği

Bir sahne hayal edelim.

Çocuk maçı kaybetti ve arabaya bindi.

Çocuk: Çok kötü oynadım.

Baba: Bugün istediğin gibi gitmedi mi?

Çocuk: Evet, bir sürü top kaybettim.

Baba: Bu seni üzmüş olmalı.

Çocuk: Evet. Bir de gol kaçırdım.

Baba: Hatırlıyorum. Maçlarda böyle şeyler olabiliyor. Şu anda konuşmak ister misin, yoksa biraz dinlenelim mi?

Çocuk: Biraz dinlenelim.

Baba: Tamam. Acıktığında bir şeyler yiyebiliriz.

Bu konuşmada baba ne yaptı?

Çocuğun sorununu hemen çözmeye çalışmadı.

Hatalarını listelemedi.

Başka çocuklarla kıyaslamadı.

Yalnızca duygusunu anlamaya çalıştı ve konuşma tercihini ona bıraktı.

Bazen bir ebeveynin verebileceği en iyi destek budur.

Sonuç: Çocuğumuzun eve götürdüğü şey yalnızca skor olmamalı

Futbol maçlarının sonunda bir kazanan ve bir kaybeden olabilir.

Ama bir çocuğun maçtan ne öğrendiği ve kendisini nasıl hissettiği de önemlidir.

Bugün attığı golü yıllar sonra hatırlamayabilir.

Kaçırdığı penaltıyı unutabilir.

Hangi takımı kaç sıfır yendiklerini hatırlamayabilir.

Ama zor bir maçın ardından ailesinin kendisine nasıl davrandığını uzun süre hatırlayabilir.

Altın Genç Antrenörünün Notu

Maç sonrası değerlendirme, çocuğun gelişimini desteklemeli; kendisini sürekli sorgulandığı bir ortamda hissetmesine neden olmamalıdır.

Teknik gelişim kadar çocuğun futboldan aldığı keyif ve ailesiyle kurduğu güven ilişkisi de önemlidir.

Bir sonraki maçtan sonra ona yalnızca şunu söylemeyi deneyin: “Seni izlemek güzeldi.”

Bakalım konuşmanız nasıl değişecek?